КАЛЯНДАР ЗНАМЯНАЛЬНЫХ І ПАМЯТНЫХ ДАТ ПА ГІСТОРЫІ БЕЛАРУСІ НА 2021 ГОД

955

гадоў з часу заканчэння будаўніцтва (1066) Сафійскага сабора ў Полацку, выдатнага помніка архітэктуры Беларусі

920

гадоў з часу ўтварэння (1101) Віцебскага княства

920

гадоў з часу княжання ў Мінску (1101 – 1119) першага князя Глеба Усяслававіча

920

гадоў назад нарадзілася Ефрасіння Полацкая (каля 1101 – 1167), полацкая князёўна, асветніца, беларуская святая

905

гадоў назад (1116) у летапісных крыніцах упершыню згадваецца Слуцк (Случеск)

885

гадоў назад (1136) у пісьмовых крыніцах упершыню згадваецца Прапойск (Прупой, Пропошеск; з 1945 г. Слаўгарад)

885

гадоў назад (1136) у пісьмовых крыніцах упершыню згадваецца Крычаў (Крэчут)

865

гадоў назад (1156) у пісьмовых крыніцах упершыню згадваецца Мсціслаў

860

гадоў з часу стварэння (1161) “Крыжа Ефрасінні Полацкай”, выдатнага помніка старажытнага мастацтва Беларусі, выкананага полацкім ювелірам Лазарам Богшам

745

гадоў назад (1276) у пісьмовых крыніцах упершыню згадваецца Камянец

635

гадоў назад (1386) у пісьмовых крыніцах упершыню згадваюцца Дрыса (з 1962 г. Верхнядзвінск) і Друя

635

гадоў з часу выбрання (1386) вялікага князя Літоўскага Ягайлы польскім каралём

610

гадоў назад (1411) заключаны Тарунскі мірны дагавор, які паклаў канец “Вялікай вайне” (1409 – 1411) Польскага каралеўства і Вялікага княства Літоўскага супраць Тэўтонскага ордэна

580

гадоў назад (1441) Слуцк атрымаў самакіраванне паводле магдэбургскага права

575

гадоў назад (1446) складзены Беларуска-літоўскі летапіс, першы агульнадзяржаўны летапісны звод Вялікага княства Літоўскага

535

гадоў назад (1486) у пісьмовых крыніцах упершыню згадваюцца Масты

525

гадоў назад (1496) Гродна атрымаў самакіраванне паводле магдэбургскага права (поўнае)

510

гадоў назад (1511) Навагрудак атрымаў самакіраванне паводле магдэбургскага права

490

гадоў назад (1531) Слонім (Услонім) атрымаў самакіраванне паводле магдэбургскага права

480

гадоў з часу абвяшчэння (1541) лясоў Белавежскай пушчы паляўнічым заказнікам, першым на тэрыторыі Цэнтральнай і Усходняй Еўропы

480

гадоў назад нарадзіўся Бернардоні Джаванні (1541–1605), італьянскі архітэктар, удзельнік будаўніцтва Нясвіжскага замка і комплекса Нясвіжскага касцёла езуітаў і калегіума

460

гадоў назад (1561) Рэчыца атрымала самакіраванне паводле магдэбургскага права (няпоўнае)

455

гадоў назад (1566) зацверджаны 2-гі Статут Вялікага княства Літоўскага

455

гадоў назад (1566) утворана Берасцейскае (Брэсцкае) ваяводства – адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў Вялікім княстве Літоўскім (з канца XVII ст. Брэст-Літоўскае ваяводства)

455

гадоў назад (1566) у пісьмовых крыніцах упершыню згадваецца Маларыта

450

гадоў назад (1571) Пераброддзе атрымала самакіраванне паводле магдэбургскага права (цяпер вёска ў Міёрскім раёне)

445

гадоў назад нарадзіўся Марахоўскі Ілья (свецкае імя Ірахім Стафанавіч; каля 1576–1631), беларускі пісьменнік-палеміст, палітычны, царкоўны дзеяч, уладзіміра-брэсцкі ўніяцкі мітрапаліт

440

гадоў з часу заснавання (1581) у Полацку езуіцкай калегіі (у 1812 г. пераўтворана ў акадэмію, існавала па 1820 г.)

440

гадоў назад (1581) Пінск атрымаў самакіраванне паводле магдэбургскага права

435

гадоў назад (1586) Нясвіж атрымаў самакіраванне паводле магдэбургскага права

425

гадоў з часу выдання (1596) у Вільні “Граматыкі славянскай...” Л.Зізанія

410

гадоў з часу заснавання (1611) у Мінску Петрапаўлаўскага праваслаўнага манастыра

390

гадоў назад (1631) Спірыдонам Собалем у Куцеінскай друкарні выдадзены “Буквар”, кніга па навучанню першапачатковай грамаце

385

гадоў назад (1636) Мсціслаў атрымаў самакіраванне паводле магдэбургскага права

380

гадоў назад (1641) Чэрыкаў атрымаў самакіраванне паводле магдэбургскага права

365

гадоў назад (1656) пачаў сваю выкладчыцкую дзейнасць у Полацкай брацкай школе Сімяон Полацкі (Пятроўскі-Сітняковіч Самуіл Емяльянавіч) (1629 – 1680), беларускі і рускі грамадскі і царкоўны дзеяч, педагог, пісьменнік і публіцыст

315

гадоў з пачатку дзейнасці (1706) Гродзенскага манетнага двара

285

гадоў назад (1736) у Слуцку адкрыта мануфактура шаўковых паясоў (дзейнічала да 1844 г.)

275

гадоў назад нарадзіўся Касцюшка Андрэй Тадэвуш Банавентура (1746 – 1817), палітычны і ваенны дзеяч Рэчы Паспалітай, кіраўнік нацыянальна-вызваленчага паўстання 1794 г.

270

гадоў з часу заснавання (1751) Слуцкага тэатра Радзівілаў (існаваў да 1760 г.)

270

гадоў назад (1751) створана Нясвіжская музычная школа пры Нясвіжскай капэле Радзівілаў

265

гадоў назад (1756) створана Слуцкая балетная школа пры Слуцкім тэатры Радзівілаў (існавала да 1760 г.)

250

гадоў назад (1771) быў заснаваны Слонімскі тэатр Міхала Казіміра Агінскага (існаваў да 1791 г.)

235

гадоў назад нарадзіўся Гібенталь Карл Іванавіч (1786 – 1862), урач, адзін з заснавальнікаў касцёва-пластычнай хірургіі ў Беларусі

235

гадоў назад нарадзіўся Равінскі Вікенцій Паўлавіч (1786 – 1855), паэт, драматург, аўтар беларускай паэмы “Энеіда навыварат”

200

гадоў назад нарадзіўся Семянтоўскі (Семянтоўскі-Курыла) Аляксандр Максімавіч (1821 – 1893), беларускі і рускі этнограф, археолаг, краязнавец, фалькларыст

175

гадоў назад (1846) пачалося выданне “Актов, относящихся к истории Западной России, собранных и издаваемых Археографической комиссией” (“Акты Западной России”), пяцітомнага зборніка дакументаў па гісторыі Беларусі, Украіны і Літвы

160

гадоў з часу адкрыцця (1861) Гродзенскай тытунёвай фабрыкі “Нёман” (цяпер адкрытае акцыянернае таварыства “Гродзенская тытунёвая фабрыка “Нёман”)

150

гадоў з пачатку выдання (1871) “Историко-юридических материалов, извлеченных из актовых книг губерний Витебской и Могилевской, хранящихся в Центральном архиве в Витебске…” – найбуйнейшага серыйнага выдання па гісторыі ўсходняй Беларусі XVI – XVIII стст.

150

гадоў з часу заснавання (1871) у Мінску чыгуначных майстэрань (з 1927 г. завод “Полымя рэвалюцыі”, з 1931 г. вагонарамонтны завод, з 1932 г. імя А.Ф.Мяснікова, з 1965 г. у складзе Галоўнага ўпраўлення па рамонту рухомага саставу і вытворчасці запасных частак Міністэрства шляхоў зносін СССР, з 27 кастрычніка 2000 г. вытворчае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства “Мінскі вагонарамонтны завод імя А.Ф.Мяснікова” Беларускай чыгункі, с 28 снежня 2010 г. адкрытае акцыянернае таварыства “Мінскі вагонарамонтны завод”)

120

гадоў назад (1901) у Лідзе заснаваны чыгуналіцейны і машынабудаўнічы завод (з 1954 г. Лідскі завод сельскагаспадарчых машын, з 1994 г. адкрытае акцыянернае таварыства “Лідсельмаш”, з 14 снежня 2014 г. адкрытае акцыянернае таварыства “Кіруючая кампанія холдынгу “Лідсельмаш”)

120

гадоў з часу заснавання (1901) у Барысаве запалкавай фабрыкі “Бярэзіна” (на базе фабрыкі створаны Барысаўскі фанерна-запалкавы камбінат, з 1971 г. вытворчае дрэваапрацоўчае аб’яднанне “Барысаўдрэў”, з 11 снежня 1998 г. адкрытае акцыянернае таварыства “Барысаўдрэў”)

115

гадоў з часу заснавання (1906) у Пецярбургу першага беларускага легальнага выдавецтва “Загляне сонца і ў наша аконца” (існавала да 1914 г.)

110

гадоў з пачатку выдання “Полоцко-Витебской старины” (1911), выдання Віцебскай вучонай архіўнай камісіі па гісторыі Полацка-Віцебскага краю (выйшла тры тамы выдання)

100

гадоў з часу стварэння (1921) Таварыства беларускай школы (ТБШ), культурна-асветнай арганізацыі працоўных Заходняй Беларусі (існавала да 1936 г.)

100

гадоў назад (1921) створаны Віленскі беларускі гісторыка-этнаграфічны музей імя І.І.Луцкевіча (існаваў да 1945 г.)

100

гадоў назад (1921) заснавана Нацыянальная бібліятэка Беларусі

100

гадоў назад (1921) выйшаў першы нумар “Белорусской газеты” (з 1924 г. “Беларуская вёска”, у 1931 – 1935 гг. “Калгаснік Беларусі”, у 1945 – 1950 гг. “Савецкі селянін”, у 1950 – 1962 гг. “Калгасная праўда”, у 1962 – 1991 гг. “Сельская газета”, з 1992 г. “Белорусская нива”)

100

гадоў назад (1921) у Полацку адкрыты лясны тэхнікум (цяпер філіял установы адукацыі “Беларускі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт” “Полацкі дзяржаўны лясны каледж”)

95

гадоў з часу заснавання (1926) у Гомелі трыкатажнай майстэрні па вытворчасці панчошна-шкарпэткавых вырабаў (з 1930 г. Гомельская панчошна-трыкатажная фабрыка “8 Сакавіка”, з 1992 г. Гомельская прамыслова-гандлёвая фірма “8 Сакавіка”, цяпер адкрытае акцыянернае таварыства “8 Сакавіка”)

95

гадоў назад (1926) заснаваны Бабруйскі фанерна-дрэваапрацоўчы камбінат (з 1971 г. Бабруйскае вытворчые дрэваапрацоўчае аб’яднанне “Бабруйскдрэў”, з 1991 г. народнае аб’яднанне “Бабруйскдрэў”, з 1994 г. адкрытае акцыянернае таварыства “ФанДАК”)

90

гадоў з часу заснавання (1931) Інстытута літаратуры імя Я.Купалы Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (цяпер філіял дзяржаўнай навуковай установы “Цэнтр даследванняў беларускай культуры, мовы і літаратуры” “Інстытут мовы і літаратуры імя Якуба Коласа і Янкі Купалы” Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі)

90

гадоў з часу заснавання (1931) Інстытута філасофіі і права Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (цяпер дзяржаўная навуковая ўстанова “Інстытут філасофіі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі”)

90

гадоў з часу заснавання (1931) Інстытута эканомікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (цяпер дзяржаўная навуковая ўстанова “Інстытут эканомікі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі”)

90

гадоў з часу заснавання (1931) Фізіка-тэхнічнага інстытута Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (цяпер дзяржаўная навуковая ўстанова “Фізіка-тэхнічны інстытут Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі”)

90

гадоў з часу заснавання (1931) Інстытута эксперыментальнай батанікі імя В.Ф.Купрэвіча Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (цяпер дзяржаўная навуковая ўстанова “Інстытут эксперыментальнай батанікі імя В.Ф.Купрэвіча Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі”)

90

гадоў назад (1931) створаны хор пры Беларускім радыёцэнтры (у 1940 г. аб’яднаны з Харавой капэлай Беларускай філармоніі, з 1990 г. акадэмічны, з 2001 г. Заслужаны акадэмічны хор Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі Рэспублікі Беларусь)

90

гадоў назад (1931) у Барысаве створаны макаронна-мукамольны камбінат (з 1944 г. макаронная фабрыка, у 1971 – 1993 гг. галаўное прадпрыемства вытворчага аб’яднання “Барысаўмакаронпрам”, з 1994 г. адкрытае акцыянернае таварыства “Барымак”, цяпер філіял “Барымак” унітарнага прадпрыемства “Барысаўскі камбінат хлабапрадуктаў” адкрытага акцыянернага таварыства “Мінскаблхлебапрадукт”)

75

гадоў з пачатку будаўніцтва (1946) у Мінску трактарнага завода (з 1997 г. вытворчае аб’яднанне “Мінскі трактарны завод”, з 2014 г. адкрытае акцыянернае таварыства “Мінскі трактарны завод”)

75

гадоў з часу стварэння (1946) Віцебскага дывановага камбіната (створаны на базе Віцебскай ільнопрадзільнай фабрыкі “Дзвіна”, з 1980 г. вытворчае аб’яднанне, з 1994 г. адкрытае акцыянернае таварыства “Віцебскія дываны”)

50

гадоў назад (1971) у Пінску створана вытворчае дрэваапрацоўчае аб’яднанне “Пінскдрэў” (з 1992 г. калектыўнае аб’яднанне “Пінскдрэў”, з 2000 г. закрытае акцыянернае таварыства “Пінскдрэў”, цяпер закрытае акцыянернае таварыства “Холдынгавая кампанія “Пінскдрэў”)

50

гадоў назад (1971) створаны Магілёўскі домабудаўнічы камбінат (цяпер адкрытае акцыянернае таварыства “Магілёўскі домабудаўнічы камбінат”)

50

гадоў з часу стварэння (1971) Беларускага оптыка-механічнага аб’яднання (БелОМА) (створаны на базе Мінскага механічнага завода) (цяпер адкрытае акцыянернае таварыства “Мінскі механічны завод імя С.І.Вавілава - кіруючая кампанія холдынгу “БелОМА”)

50

гадоў з часу стварэння (1971) Інстытута геалагічных навук Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі

30

гадоў назад (1991) быў створаны ансамбль народнай музыкі “Бяседа” Белтэлерадыёкампаніі

СТУДЗЕНЬ

1

Новы год

1919. Утварэнне Беларускай ССР

275 гадоў з дня нараджэння Богуша Францішка Ксаверыя Міхала (1746–1820), філосафа, гісторыка, тэолага, пісьменніка

160 гадоў з дня нараджэння Карскага Яўхіма Фёдаравіча (1861 – 1931), філолага-славіста, заснавальніка беларускага мовазнаўства і літаратуразнаўства, этнографа, палеографа, фалькларыста, акадэміка Пецярбургскай акадэміі навук

7

Ражство Хрыстова (праваслаўнае)

120 гадоў з дня нараджэння Раеўскага Іосіфа Майсеевіча (1901 – 1972), рэжысёра, акцёра, педагога, народнага артыста Беларусі, народнага артыста СССР

9

130 гадоў з дня нараджэння Лойтара Навума Барысавіча (Нохума Борухавіча) (1891 – 1966), рэжысёра, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі

12

80 гадоў з дня нараджэння Мулявіна Уладзіміра Георгіевіча (1941 – 2003), артыста эстрады, кампазітара, народнага артыста Беларусі, народнага артыста СССР, заслужанага дзеяча культуры Польшчы

16

195 гадоў з дня нараджэння Траўгута Рамуальда Людвікавіча (1826 – 1864), аднаго з кіраўнікоў паўстання 1863 – 1864 гг. у Беларусі і Польшчы

21

135 гадоў з дня нараджэння Туранкова Аляксея Яўлампіевіча (1886 – 1958), кампазітара, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі

30

100 гадоў з дня нараджэння Шамякіна Івана Пятровіча (1921 – 2004), народнага пісьменніка Беларусі

 

***

100

гадоў назад (1921) заснавана Дзяржаўнае выдавецтва Беларусі (з 1963 г. выдавецтва “Беларусь”, цяпер рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства “Выдавецтва “Беларусь”)

ЛЮТЫ

7

475 гадоў з дня нараджэння Еўлашоўскага Фёдара Міхайлавіча (1546 – 1619), беларускага грамадскага дзеяча і пісьменніка

120 гадоў з дня нараджэння Пола Веры Мікалаеўны (1901 – 1989), актрысы, народнай артысткі Беларусі

8

135 гадоў з дня нараджэння Дружчыца (Друшчыца) Васіля Данілавіча (1886 – 1937), гісторыка, правадзейнага члена Інстытута беларускай культуры

100 гадоў з дня нараджэння Мележа Івана Паўлавіча (1921 – 1976), народнага пісьменніка Беларусі

9

75 гадоў з дня нараджэння Зарыцкага Эдуарда Барысавіча (1946 – 2018), кампазітара, народнага артыста Беларусі

13

75 гадоў з дня нараджэння (1946) Ізворскай-Елізар’евай Маргарыты Мікалаеўны, рэжысёра оперы, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі

14

115 гадоў з дня нараджэння Улашчыка Мікалая Мікалаевіча (1906 – 1986), беларускага гісторыка, археографа, краязнаўца, літаратара

15

Дзень памяці воінаў-інтэрнацыяналістаў

17

215 гадоў з дня нараджэння Тышкевіча Канстанціна Піевіча (1806 – 1868), гісторыка, аднаго з заснавальнікаў навуковай археалогіі ў Беларусі

19

160 гадоў з дня нараджэння Брайцава Якуба (Якава Раманавіча) (1861 – 1931), беларускага пісьменніка, драматурга

100 гадоў з дня нараджэння Вашчака Яраслава Антонавіча (1921 – 1989), кампазітара, народнага артыста СССР

23

Дзень абаронцаў Айчыны і Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь

САКАВІК

1

75 гадоў з дня нараджэння Чартовіча Аляксандра Іванавіча (1946 – 2015), мастака кіно, жывапісца, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі

5

125 гадоў з дня нараджэння Крапівы Кандрата (сапр. Атраховіч Кандрат Кандратавіч) (1896 – 1991), народнага пісьменніка Беларусі

8

Дзень жанчын

10

75 гадоў з дня нараджэння (1946) Гасцюхіна Уладзіміра Васілевіча, акцёра, народнага артыста Беларусі

15

Дзень Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь

16

75 гадоў з дня нараджэння Кірычэнкі Мікалая Міхайлавіча (1946 – 2018), акцёра, народнага артыста Беларусі

17

275 гадоў з дня нараджэння Голанда Яна Давіда (1746 – 1827), прыдворнага кампазітара ў Радзівілаўскім тэатры ў Нясвіжы, аўтара камічнай оперы “Агатка, або Прыезд пана”

18

100 гадоў з часу падпісання (1921) Рыжскага мірнага дагавору паміж РСФСР (і па ўпаўнаважанню ўрада БССР) і УССР, з аднаго боку, і Польшчы, з другога, аб спыненні савецка-польскай вайны 1920 г. (да Польшчы адышлі заходнебеларускія і заходнеўкраінскія землі)

19

100 гадоў з дня нараджэння Юхо Іосіфа Аляксандравіча (1921 – 2004), беларускага гісторыка права

22

235 гадоў з дня нараджэння Лялевеля Іахіма (1786 – 1861), польскага гісторыка, палітычнага дзеяча, даследчыка гісторыі Польшчы і Беларусі

23

125 гадоў з дня нараджэння Лейтмана Льва Мееравіча (1896 – 1974), графіка і педагога, заслужанага дзеяча мастацтваў Беларусі

26

170 гадоў з дня нараджэння Сапунова Аляксея Парфёнавіча (1851 – 1924), беларускага гісторыка, археографа, краязнаўца, грамадскага дзеяча

29

80 гадоў з часу прыняцця (1941) пастановы Савета Народных Камісараў СССР аб стварэнні ў Мінску Цэнтральнага дзяржаўнага архіва фотафонакінадакументаў (з 1963 г. Цэнтральны дзяржаўны архіў кінафотафонадакументаў, з 1987 г. у Дзяржынску, з 1993 г. Беларускі дзяржаўны архіў кінафотафонадакументаў)

31

65 гадоў з часу прыняцця (1956) пастановы Савета Міністраў БССР і ЦК КПБ аб стварэнні ў Мінску Цэнтральнай лабараторыі мікрафотакапіравання і рэстаўрацыі дакументальных матэрыялаў цэнтральных дзяржаўных архіваў БССР (з 2000 г. дзяржаўная ўстанова “Цэнтральная лабараторыя мікрафотакапіравання і рэстаўрацыі дакументаў Нацыянальнага архіўнага фонда Рэспублікі Беларусь”)

КРАСАВІК

2

Дзень яднання народаў Беларусі і Расіі

4

Вялікдзень (па календары каталіцкай канфесіі)

6

75 гадоў з дня нараджэння Коўтун (сапр. Новік) Валянціны Міхайлаўны (1946 – 2011), беларускай пісьменніцы

12

480 гадоў з дня нараджэння Пацея Іпація (свецкае імя Адам Львовіч) (1541 – 1613), беларускага царкоўнага і дзяржаўнага дзеяча, пісьменніка-палеміста

19

140 гадоў з дня нараджэння Волкава Валянціна Віктаравіча (1881 – 1964), жывапісца, народнага мастака Беларусі

140 гадоў з дня нараджэння Ігнатоўскага Усевалада Макаравіча (1881 – 1931), гісторыка, дзяржаўнага і грамадскага дзеяча, акадэміка, першага прэзідэнта Акадэміі навук Беларусі

23

135 гадоў з дня нараджэння Бядулі Змітрака (сапр. Плаўнік Самуіл Яфімавіч) (1886 – 1941), беларускага пісьменніка

24

185 гадоў з часу выхаду (1836) Указа Сената аб заснаванні Горы-Горацкай земляробчай школы (адкрыта 15 жніўня 1840 г., з 1842 г. Вышэйшая сельскагаспадарчая школа, з 1848 г. Горы-Горацкі земляробчы інстытут, з 1925 г. Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія, з 1931 г. Беларускі сельскагаспадарчы інстытут, з 1948 г. Беларуская сельскагаспадарчая акадэмія, цяпер Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія)

26

35 гадоў з часу катастрофы (1986) на Чарнобыльскай АЭС

29

125 гадоў з дня нараджэння Гаркушы Івана Федасеевіча (1896 – 1970), вучонага-глебазнаўца, акадэміка Акадэміі навук Беларусі, заслужанага дзеяча навукі Беларусі

100 гадоў з дня нараджэння Ермаловіча Мікалая Іванавіча (1921 – 2000), беларускага гісторыка, крытыка, літаратуразнаўца

30

140 гадоў з дня нараджэння Журбы Янкі (сапр. Івашын Іван Якаўлевіч) (1881 – 1964), беларускага паэта

МАЙ

1

Свята працы

2

Вялікдзень (па календары праваслаўнай канфесіі)

3

250 гадоў з дня нараджэння Бекю Аўгуста (1771 – 1824), беларускага ўрача, аднаго з першых у Беларусі і Літве, які пачаў вакцынацыю насельніцтва супраць воспы

6

260 гадоў з дня нараджэння Юндзілы Станіслава Баніфацыя (1761 – 1847), прыродазнаўца, батаніка, заолага, аднаго з першых даследчыкаў расліннасці Беларусі

9

Дзень Перамогі

Дзень Дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь і Дзяржаўнага сцяга Рэспублікі Беларусь

11

Радаўніца

16

100 гадоў з дня нараджэння Мельнікава Міхаіла Фёдаравіча (1921 – 1993), краязнаўца, заслужанага работніка культуры Беларусі

19

160 гадоў з дня нараджэння Шкатэлава Уладзіміра Віктаравіча (1861 – 1940), вучонага ў галіне лесахіміі і хімічнай тэхналогіі, акадэміка Акадэміі навук Беларусі, заслужанага дзеяча навукі Беларусі

27

150 гадоў з дня нараджэння Сербава Ісака Абрамавіча (1871 – 1943), беларускага этнографа, фалькларыста, археолага

28

100 гадоў з дня нараджэння Шпігельмана Нуты Аўрума-Эльевіча (1921 – 1974), заслужанага архітэктара Беларусі

30

125 гадоў з дня нараджэння Саннікава Канстанціна Мікалаевіча (1896 – 1965), рэжысёра, акцёра і педагога, народнага артыста Беларусі

ЧЭРВЕНЬ

4

75 гадоў з дня нараджэння (1946) Бржазоўскай Людмілы Генрыхаўны, артысткі балета, народнай артысткі Беларусі

6

180 гадоў з дня нараджэння Ажэшкі Элізы (1841 – 1910), польскай пісьменніцы

100 гадоў назад (1921) створана Таварыства Чырвонага Крыжа Беларусі (з 1994 г. Беларускае Таварыства Чырвонага Крыжа)

7

75 гадоў з часу ўтварэння (1946) Беларускага тэатральнага аб’яднання (з 1987 г. Саюз тэатральных дзеячаў БССР, з 1992 г. Саюз тэатральных дзеячаў Беларусі, з 1995 г. Беларускі саюз тэатральных дзеячаў, з 1999 г. грамадскае аб'яднанне “Беларускі саюз тэатральных дзеячаў”)

9

140 гадоў з дня нараджэння Луцкевіча Івана Іванавіча (1881 – 1919), дзеяча беларускага нацыянальнага адраджэння, археолага і этнографа

21

280 гадоў з дня нараджэння Жылібера Жана Эмануэля (1741 – 1814), французскага і беларускага натураліста, хірурга, анатама, заснавальніка каралеўскай медыцынскай акадэміі ў Гродне

22

80 гадоў з пачатку (1941) Вялікай Айчыннай вайны 1941 – 1945 гг.

80 гадоў з пачатку гераічнай абароны (1941) Брэсцкай крэпасці (працягвалася да канца ліпеня 1941 г.)

Дзень усенароднай памяці ахвяр Вялікай Айчыннай вайны

 

***

100

гадоў з пачатку выдання (1921) газеты “Красноармейская правда” (з 1947 г. выходзіла пад назвай “Во славу Родины”, цяпер выходзіць пад назвай “Белорусская военная газета. Во славу Родины”)

ЛІПЕНЬ

3

Дзень незалежнасці Рэспублікі Беларусь (Дзень Рэспублікі)

6

170 гадоў з дня нараджэння Лучыны Янкі (сапр. Неслухоўскі Іван Люцыянавіч) (1851 – 1897), беларускага паэта-дэмакрата

7

225 гадоў з дня нараджэння Чачота Яна Антонія Тадэвушавіча (1796 – 1847), беларускага і польскага паэта, фалькларыста

8

160 гадоў з дня нараджэння Радзівіл Магдалены Іванаўны (1861 – 1945), дзеяча беларускага культурнага руху, мецэната

11

100 гадоў назад (1921) у Мінску заснаваны Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт

13

155 гадоў з дня нараджэння Чарноцкага Напалеона Казіміравіча (1866 – 1937), беларускага перакладчыка і публіцыста

14

205 гадоў з дня нараджэння Марцінкевіча Гераніма Францавіча (1816 – 1864), беларускага і польскага паэта, празаіка, драматурга

15

145 гадоў з дня нараджэння Цёткі (сапр. Пашкевіч Алаіза Сцяпанаўна) (1876 – 1916), беларускай паэтэсы, асветніцы

16

125 гадоў з дня нараджэння Пракапчука Андрэя Якаўлевіча (1896 – 1970), дэрматавенеролага, акадэміка Акадэміі навук Беларусі, заслужанага дзеяча навукі Беларусі

18

125 гадоў з дня нараджэння Валынчыка Антона Міхайлавіча (1896 – 1985), харавога дырыжора, кампазітара, заслужанага дзеяча культуры Беларусі

25

85 гадоў з дня нараджэння Левіна Леаніда Мендэлевіча (1936 – 2014), заслужанага архітэктара Беларусі

27

125 гадоў з дня нараджэння Горыда Язэпа Міхайлавіча (1896 – 1939), беларускага графіка і жывапісца

125 гадоў з дня нараджэння Крамарэўскага Льва Міхайлавіча (1896 – 1976), балетмайстра і педагога, заснавальніка балетнай трупы Дзяржаўнага тэатра оперы і балета Беларусі

ЖНІВЕНЬ

5

125 гадоў з дня нараджэння Маркевіча Леаніда Аляксеевіча (1896 – 1980), кампазітара, дырыжора, заслужанага артыста Беларусі

11

165 гадоў з дня нараджэння Дабравольскага Уладзіміра Мікалаевіча (1856 – 1920), беларускага і рускага этнографа, фалькларыста, краязнаўца, лексікографа

15

190 гадоў з дня нараджэння Каратынскага Вінцэся Аляксандравіча (1831 – 1891), беларускага паэта, публіцыста, перакладчыка

22

160 гадоў з дня нараджэння Буйніцкага Ігната Цярэнцьевіча (1861 – 1917), акцёра, рэжысёра, тэатральнага дзеяча, стваральніка беларускага нацыянальнага прафесійнага тэатра

25

30 гадоў назад (1991) Дэкларацыя аб дзяржаўным суверэнітэце БССР атрымала статус канстытуцыйнага закона

27

115 гадоў з дня нараджэння Новіка-Пяюна Сяргея Міхайлавіча (1906 – 1994), беларускага паэта

ВЕРАСЕНЬ

3

290 гадоў з дня нараджэння Богуша-Сестранцэвіча Станіслава Іванавіча (1731 – 1826), беларускага вучонага-лінгвіста, драматурга і царкоўнага дзеяча

4

Дзень беларускай пісьменнасці

245 гадоў назад (1776) утворана Полацкая губерня (існавала да 1796 г.)

5

120 гадоў з дня нараджэння Вольскага Віталя Фрыдрыхавіча (сапр. Вольскі-Зэйдэль) (1901 – 1988), пісьменніка, літаратуразнаўца, заслужанага дзеяча культуры Беларусі

11

220 гадоў з дня нараджэння Піёна Марыса (Маўрыцыя) (1801 – 1869), танцоўшчыка, балетмайстра, тэатральнага дзеяча, стваральніка Віцебскага балета

19

30 гадоў назад (1991) Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка стала называцца Рэспубліка Беларусь

21

220 гадоў назад (1801) утворана Гродзенская губерня (існавала да 1921 г.)

25

50 гадоў з часу адкрыцця (1971) мемарыяла “Брэсцкая крэпасць-герой”

30

90 гадоў з дня нараджэння Гілевіча Ніла Сымонавіча (1931 – 2016), народнага паэта Беларусі

КАСТРЫЧНІК

1

140 гадоў з дня нараджэння Станюты Міхаіла Пятровіча (1881 – 1974), беларускага жывапісца і педагога

100 гадоў з дня нараджэння Клімавай Аляксандры Іванаўны (1921 – 2005), актрысы і педагога, народнай артысткі Беларусі, народнай артысткі СССР

6

Дзень архівіста

8

190 гадоў з дня нараджэння Ельскага Міхаіла Карлавіча (1831 – 1904), беларускага скрыпача, кампазітара, пісьменніка

10

225 гадоў з дня нараджэння Без-Карніловіча Міхаіла Восіпавіча (1796 – 1862), беларускага гісторыка, краязнаўца, этнографа

13

125 гадоў з дня нараджэння Шчакаціхіна Мікалая Мікалаевіча (1896 – 1940), беларускага мастацтвазнаўца, гісторыка, педагога

23

75 гадоў з дня нараджэння (1946) Корхавай Людмілы Канстанцінаўны, актрысы, народнай артысткі Беларусі

ЛІСТАПАД

2

Дзень памяці

4

205 гадоў з дня нараджэння Вярыгі-Дарэўскага Арцёма Ігнатавіча (1816 – 1884), беларускага паэта, драматурга, публіцыста

7

Дзень Кастрычніцкай рэвалюцыі

125 гадоў з дня нараджэння Чарота Міхася (сапр. Кудзелька Міхаіл Сымонавіч) (1896 – 1937), беларускага пісьменніка і грамадскага дзеяча

10

100 гадоў з дня нараджэння Роўды Віктара Уладзіміравіча (1921 – 2007), харавога дырыжора, педагога, народнага артыста Беларусі, народнага артыста СССР

11

200 гадоў з дня нараджэння Дастаеўскага Фёдара Міхайлавіча (1821 – 1881), пісьменніка, філосафа і публіцыста

13

215 гадоў з дня нараджэння Плятэр Эміліі Францаўны (1806 – 1831), беларускай фалькларысткі, удзельніцы паўстання 1830 – 1831 гг.

15

100 гадоў з дня нараджэння Прышчапёнка Валерыя Георгіевіча (1921 – 2000), спевака, заслужанага артыста Беларусі

20

120 гадоў з дня нараджэння Зарэцкага Міхася (сапр. Касянкоў Міхаіл Яўхімавіч) (1901 – 1937), беларускага пісьменніка

21

125 гадоў з дня нараджэння Прышчэпава Дзмітрыя Філімонавіча (1896 – 1940), дзяржаўнага і грамадскага дзеяча Беларусі

22

75 гадоў з дня нараджэння Філатава Валерыя Мікалаевіча (1946 – 1999), акцёра, народнага артыста Беларусі

75 гадоў з дня нараджэння (1946) Еўдакімава Яраслава Аляксандравіча, спевака, народнага артыста Беларусі, народнага артыста Расіі

23

150 гадоў з дня нараджэння Тэраўскага (Цяраўскага) Уладзіміра Васілевіча (1871 – 1938), беларускага харавога дырыжора, кампазітара і фалькларыста, стваральніка аднаго з першых харавых калектываў у Мінску

СНЕЖАНЬ

1

165 гадоў з дня адкрыцця (1856) Віленскага музея старажытнасцей, заснаванага Я.П.Тышкевічам (існаваў да 1914 г.)

2

245 гадоў з дня нараджэння Доўгірда Анёла (1776 – 1835), беларускага філосафа, логіка і псіхолага

3

55 гадоў назад (1966) Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР Мінск узнагароджаны ордэнам Леніна

8

95 гадоў з часу прыняцця (1926) пастановы Цэнтральнага выканаўчага камітэта і Савета Народных Камісараў БССР аб далучэнні Гомельскага і Рэчыцкага паветаў былой Гомельскай губерні РСФСР да Беларусі

30 гадоў назад (1991) у Белавежскай пушчы кіраўнікамі Беларусі, Расіі і Украіны падпісана пагадненне аб стварэнні Садружнасці Незалежных Дзяржаў (СНД)

9

130 гадоў з дня нараджэння Багдановіча Максіма Адамавіча (1891 – 1917), беларускага паэта, перакладчыка, крытыка

11

30 гадоў з часу стварэння (1991) Беларускага навукова-даследчага цэнтра дакументазнаўства і рэтраінфармацыі (створаны на базе Інстытута гісторыка-палітычных даследаванняў КПБ, з 25 студзеня 1994 г. Беларускі навукова-даследчы цэнтр дакументазнаўства, археаграфіі і архіўнай справы, з 31 студзеня 1996 г. Беларускі навукова-даследчы інстытут дакументазнаўства і архіўнай справы)

12

225 гадоў назад (1796) створана Беларуская губерня (шляхам аб’яднання Магілёўскага і Полацкага намесніцтваў) з цэнтрам у Віцебску (існавала да 1802 г.)

17

135 гадоў з дня нараджэння Равенскага Мікалая Якаўлевіча (1886 – 1953), беларускага кампазітара

21

225 гадоў з дня нараджэння Зана Тамаша (1796 – 1855), удзельніка вызваленчага руху, даследчыка прыроды, літаратара

25

Ражство Хрыстова (каталіцкае)